تعریف سرویس: كاري كه به وسيله يك سرويس دهنده انجام مي شود كه ممكن است انجام يك درخواست كوچك روي داده مانند دريافت يا ذخيره اطلاعات باشد يا مربوط به انجام كاري پيچيده تر مانند چاپ يك تصوير باشد .

در معماري سرويس گرا معمولا سرويس را بصورت خاص تر تعريف مي كنند و به نوعي مضمون آن را با شيء و مولفه مرتبط مي دانند. واضح است كه ضرورتي براي استفاده از متدولوژي هاي شيء گرا يا مبتني بر مولفه جهت معماري سرويس گرا وجود ندارد و اصلا همان گونه كه بارها گفته شده معماري سرويس گرا مستقل از سكو است، اما مي توان گفت مفهوم و مضمون "سرويس" شباهت هائي با شيء و مولفه داشته است. در ادامه مقايسه اي اجمالي بين اين سه مفهوم ارائه شده است :

بعضي از شركت هاي تجاري كه راه حل هاي فني براي پياده سازي اين معماري توليد نموده اند، تعاريفي فني براي معماري سازماني ارائه داده اند :

معماري سرويس گرا از نگاه IBM :
رهيافتي براي ساخت سيستم هاي توزيع شده است كه كاركردهاي نرم افزاري را در قالب سرويس ارائه مي كند. اين سرويس ها هم توسط ديگر نرم افزارها قابل فراخواني هستند و هم براي ساخت سرويس هاي جديد مورد استفاده قرار مي گيرند، اين رهيافت براي يكپارچه سازي فناوری ها در محيطي كه انواع مختلفي از سكوهاي نرم افزاري و سخت افزاري وجود دارد ايده آل است. خواص معماري سرويس گرا به اين شرح است:

• استفاده از استانداردهاي مستقل از فناوری و مورد توافق براي ارائه مولفه هاي نرم افزاري تحت قالب سرويس
• معرفي كننده يك روش مشخص و مورد توافق براي تعريف و ارتباط بين مولفه هاي نرم افزاري
• مولفه هاي نرم افزاري منفرد مي توانند در ساخت ديگر نرم افزارها استفاده شوند
• تقويت كننده رهيافت سرهم بندي اجزاء از قبل تعريف شده براي ساخت نرم افزارها به جاي توسعه و پياده سازي آنها
• مي تواند به نرم افزاهاي خارج سازماني نيز مانند انواع داخلي آن متصل شوند.

 

معماري سرويس گرا از نگاه ORACLE :
مجموعه اي از سرويس هاي خود شمول(self-contain) كه قادر به ارتباط با يكديگر بوده و خواص اصلي آنها به اين قرار است:

• اتصال سست
• دانه درشتي
• جهت فراخواني بر روي گذرگاه(bus) منتشر مي شوند
• تعريف سرويس در سطح كسب و كار و منتج شده از فرآیندها باعث انعطاف پذيري و چابكي فناوري اطلاعات در پشتيباني از تغييرات حرفه مي شود.

معماري سرويس گر از نگاه Forrester:
سبكي از طراحي، پياده سازي و مديريت هر دوي نرم افزارهاي كاربردي و زيرساخت ها كه:

• نرم افزارهاي كاربردي بصورت واحدهاي كاركردي مبتني بر حرفه سازماندهي مي شوند و از طريق شبكه قابل دسترس هستند.
• خصيصه هاي كيفيت سرويس(امنيت، كارائي، سبك يكپارچه سازي و ..) به روشني براي هر سرويس تعريف و مشخص مي شود.
• زيرساخت هاي نرم افزاري مسئوليت كاري مديريت دسترسي به سرويس ها و اجراي آنها را بر عهده مي گيرند.
• پروتكل ها و زيرساخت هاي اين معماري مي بايست مورد توافق و نافذ باشد ولي به فناوری خاصي وابسته نباشد.
  

براي معماري سرويس گرا تعاريف متنوع و بعضا مختلفي ارائه شده كه هر كدام از نگاهي به تبين خصوصيات آن پرداخته اند، براي درك بهتر اين مفهوم و آگاهي از كليه برداشت ها و نگاه هاي موجود، در ادامه تعدادي از اين تعاريف آورده شده است.

• يك چارچوب استراتژيك از فناوری كه به تمام سيستم هاي داخل و خارج اجازه ارائه يا دريافت سرويس هاي خوش تعريف را مي دهد .
  
• روشي براي طراحي و پياده سازي نرم افزارهاي گسترده سازماني به وسيله ارتباط بين سرويس هائي كه داراي خواص اتصال سست، دانه درشتي و قابل استفاده مجدد هستند.
  
• سبكي از معماري كه از اتصال سست سرويس ها جهت انعطاف پذيري و تعامل پذيري حرفه و بصورت مستقل از فناوری پشتيباني مي كند و از تركيب مجموعه اي از سرويس هاي مبتني بر حرفه تشكيل شده كه اين سرويس ها انعطاف پذيري و پيكربندي پويا را براي فرآیندها محقق مي كنند .
  
• چارچوبي وسيع و استاندارد كه سرويس ها در آن ساخته، استقرار و مديريت مي شوند و هدفش افزايش چابكي زير ساخت هاي فناوري اطلاعات در جهت واكنش سريع به تغييرات در نيازهاي كسب و كار مي باشد.
  
• سبكي از معماري كه هدف آن دستيابي به اتصال سست در ارتباطات بين مولفه هاي نرم افزاري است. سرويس واحدي از كار است كه توسط ارائه دهنده سرويس انجام مي شود تا نتيجه مطلوب براي درخواست كننده سرويس را مهيا نمايد. هر دوي ارائه دهنده و درخواست كننده سرويس، نقش هائي هستند كه بوسيله عوامل نرم افزاري به جاي عوامل انساني انجام مي شوند .
  
• رهيافتي جهت سازماندهي و بهينه سازي قابليت هاي توزيع شده كه تحت كنترل حوزه قلمرو چندين مالك مي باشد و ارائه دهنده روشي يك شكل براي سفارش، شناسائي، تعامل و استفاده از قابليت هاست.
  
• در محيطي كه سرويس گرائي بر بستر معماري سازماني بنا شده، به دنبال مجموعه گسترده اي از تجارب و قوانين جهت طراحي و تكامل واحدهاي سازماني هستيم كه منابع حرفه را به شكل سرويس درآورد. به اين مجموعه از قوانين و تجارب معماري سرويس گرا گوئيم .
  
• سبكي ازمعماري براي ساخت نرم افزارهايي كه از سرويس هاي منتشر شده در يك شبكه مانند وب استفاده مي كنند. اتصال سست بين مولفه هاي نرم افزاري باعث قابليت استفاده مجدد از آنها مي شود و نرم افزارها بر مبناي سرويس ساخته مي شوند، سرويس در اينجا به معناي پياده سازي يك كاركرد حرفه خوش تعريف است كه مي تواند در فرآیندهايا نرم افزاهاي مختلف مورد استفاده و فراخواني قرار بگيرد .
  
• چارچوبي براي يكپارچه سازي فرآیندهاي حرفه و پشتيباني آنها توسط فناوري اطلاعات با كمك مولفه هاي استاندارد و امن تحت عنوان سرويس كه قابليت استفاده مجدد و الحاق به يكديگر جهت پوشش تغييرات حرفه را دارا مي باشند .
  
• سبكي از طراحي كه به تمام جنبه هاي ايجاد و استفاده از سرويس هاي حرفه در طول چرخه حياتشان مي پردازد و همچنين روشي است براي تدارك زيرساخت هاي مورد نياز براي تبادل اطلاعات بين نرم افزاهاي مختلف با هر سيستم عامل و زبان برنامه نويسي كه ايجاد شده باشند .
  
• معماري سرويس گرا يك محصول نيست بلكه پلي است بين حرفه و فناوري به كمك مجموعه اي از سرويس هاي متكي بر فناوري كه داراي قوانين، استانداردها و اصول طراحي مشخص هستند.
  
• معماري سرويس گرا شامل سياست ها، تجارب و چارچوب هائي است كه كاركردهاي سيستمي را قادر مي سازد بصورت مجموعه اي از سرويس هاي توزيع شده در اندازه هاي مورد نظر سازمان تعريف شوند. اين سرويس ها با كمك تعريف يك واسط استاندارد از پياده سازي مجزا شده اند .
  
• معماري سرويس گرا يكي از مبهم ترين واژه ها در حوزه فناوري اطلاعات است كه هر كس از نگاه خود تعريفي براي آن ارائه داده است. ميزان تنوع و اختلاف بين تعاريف به حدي است كه به هيچ روش نمي توان اشتراكي بين اين تعاريف پيدا نمود ولي مي توان در يك دسته بندي كلان اين تعاريف را به دو گروه تقسيم كرد، سرفصل جداسازي اين دو گروه نگاه به معماري سرويس گرا به عنوان "رهيافتي در حوزه فناوري" يا غير از آن است .

"معماري سرويس گرا " مفهومي جديد نيست و از دهه 90 وجود داشته است ولي آنچه جديد است توانائي اجرا و عينيت بخشيدن به آن است كه به كمك ابزارها و پروتكل هاي مربوطه ميسر شده است. معماري سرويس گرا از ديدگاه هاي مختلف قابل بررسي است، هر فرد يا ذينفع بر طبق جايگاه خود تصويري از معماري سرويس گرا دارد، در ادامه از سه ديدگاه كارشناسان حرفه، معماران و طراحان معماري سرويس گرا مورد بررسي قرار مي گيرد.

كارشناسان حرفه: مجموعه اي از سرويس ها كه سازمان مايل به ارائه آنها به مشتريان يا شركاء خود است. (تعريف سرويس كسب و كار)
معماران: سبكي از معماري كه حاوي قوانين، الگوها و ضوابطي است كه منجر به ايجاد خصايصي نظير پيمانه اي بودن(modularity)، بسته بندي، اتصال سست، استفاده مجدد و تركيب پذيري شده و از نظر ساختار از يك ارائه دهنده سرويس و يك درخواست كننده سرويس تشكيل شده است.
طراحان و پياده سازان: يك سبك(مدل) برنامه نويسي كه از استانداردهائي مانند (SOAP،UDDI،WSDL، ..) و فناوری هائي نظير سرويس هاي وب استفاده مي كند و قابليت تعامل پذيري بين مولفه هاي نرم افزاري را بدون توجه به سكو و فناوری پياده سازي آنها پشتيباني مي كند.

نكاتي در خصوص معماري سرويس گرا:

• هم راستاي كسب و كار سازمان است
• هم موضوعي فني است و هم نوعي سبك تفكر است
• مبتني بر اتصال سست است و از پيام رساني استفاده مي كند
• قادر به ساخت سيستم هاي تركيبي است
• از مولفه هاي قابل استفاده مجدد(سرويس) تشكيل شده است
• مهمترين دستاورد آن انعطاف پذيري و چابكي فناوري اطلاعات در برابر تغييرات حرفه است.
• زيرساخت ارتباطي براي اين معماري مي بايست مستقل از پروتكل هاي لايه هاي زيرين باشد.